Harmattan, vriend of vijand?

Saskia Henze en Tristan R. Raggers hebben hun koffers gepakt en zijn uit Amsterdam per vouwfiets onderweg naar Zimbabwe. Voor Sp!ts schrijven zij eens per 14 dagen hun ervaringen op.

De Harmattan is een stevige woestijnwind die in West-Afrika van december tot maart vanuit het noord-oosten waait. Op slechte dagen neemt deze zoveel Saharazand met zich mee dat het de hele lucht geelbruin kleurt en het zicht soms niet verder reikt dan een kilometer. Hoewel deze maanden climatologisch als de beste periode wordt gezien om in dit deel van Afrika te reizen, wil de Harmattan nog wel eens wat zand in het eten strooien door de mooie vergezichten te versluimeren. Voor ons, als fietser, heeft de Harmattan twee kanten. Zo hadden we in Mauretanie op onze fietstocht vanuit Chinguetti naar Nouakchott de Harmattan 570 kilometers in de rug. Hier waren we aardig bevriend met hem. De weg oostwaards van Bamako (Mali) naar Mopti hebben we door harde wind per bus afgelegd. 640 kilometer van Sahel-landschap waarbij bijna elke kilometer identiek is, nodigde ons met deze zandwind in het gezicht toch niet echt uit. Voor die anderhalve gulden dat het voor onze vouwfietsen kost om mee te nemen hoefden we het ook niet te laten.
Tijdens een zevendaagse tocht in het westen van Burkina Faso had de Harmattan twee gezichten. Vanuit Bobo-Dioulasso, richting het westen, naar Banfora was hij meer dan welkom, al ontnam hij ons wel het spectaculaire uitzicht en blies bergen zand in ons haar. De dagen daarna bleef de Harmattan complete zandbergen de lucht in blazen, waardoor het uitzicht tot een minimum werd gebracht. Tijdens ons verblijf van twee dagen naast de top van een paradijselijke waterval hebben we amper geslapen doordat de harde wind de tent steeds deed flapperen. Op de piste die de daarop volgende twee dagen volgde, waaide het zand in grote stofwolken over de weg en worden we min of meer gezandstraald. De fietskettingen kraken door al het zand en onze weg vervolgt traag. De mensen uit Burkina zelf dragen speciale mondkapjes tegen het stof. De Harmattan laat zich echter niet elke dag van zijn slechtste kant zien. Na vier dagen van flink waaien dut hij weer voor een tijdje in. De lucht verandert in blauw. Door de afname van de wind hebben we een minder zware terugtocht naar Bobo-Dioulasso dan waar we ons aanvankelijk op hadden voorbereid. Op deze tocht zat de Harmattan ons niet echt mee maar al bij al kunnen we wel zeggen dat we aardig bevriend met hem zijn geweest op onze tocht door West-Afrika. Na een paar dagen van relaxen op de mooie compound van de christelijke missiepost in Bobo-Dioulasso, fietsen we naar het busstation. Fietsen in bussen meenemen is over het algemeen geen probleem, zolang er maar plaats is. Sommige busmaatschappijen handhaven vaste tarieven, maar meestal hangt het toch af van je eigen onderhandelingskunst. Uit eigen ervaring blijkt dat wanneer we de fietsen opgevouwen en onherkenbaar in de fietstassen hebben verpakt, we de prijs het makkelijkste tot het normale tarief terug kunnen brengen. De kans om onopvallend het station binnen rijden, de fietsen afladen, opvouwen en in de tas doen is er in Afrika echter niet vaak bij. Als we onze Birdy's inklappen staan er dertig mensen geamusseerd om ons heen te kijken. De bagageticketman heeft ons inmiddels ook al gezien en geniet mee van het schouwspel. "De fiets meenemen? Dat kost 5000 CFA (+/- 15 gulden)!". "Dat is dezelfde prijs als dat we voor ons zelf betalen, u maakt een grapje? We zijn helemaal vanuit Nederland komen fietsen omdat we geen geld voor het vliegtuig hebben. Als we 5000 CFA voor onze fietsen moeten betalen, hebben we geeneens meer genoeg geld om naar huis te gaan en moeten we voor altijd in Burkina Faso blijven wonen". Hij begint te lachen, wetend dat we een spel spelen. "En ziet u een fiets, ik zie geen fiets !", al wijzend naar de tassen, grappen we verder. "We hebben ze nog wel speciaal voor u, om het u gemakkelijk te maken, opgevouwen en in de hoesen gedaan. Nu heeft u meer plaats over om meer bagage mee te nemen". Weer moet hij lachen en ziet ook wel in dat we een korting behoren te krijgen. Het gaat er in Afrika om dat het met een grap en een lach gebracht wordt. Zo bereik je veel meer dan met opstandigheid, al is het soms wel moeilijk je geduld niet te verliezen. Vooral voor ons westerlingen omdat alles zo anders is en we gewend zijn zaken snel af te handelen. We betalen uiteindelijk 3000 CFA voor beide fietsen en de rugzakken. Dit in tegenstelling met onze Burkina buurman die gewoon 5000 CFA voor zijn niet vouwbare fiets moet betalen.

Tekst door: Tristan R. Raggers en Saskia Henze.